Leuke aanvullende informatie: Men werd (en wordt) altijd banggemaakt in Suriname mbt bakroes, wisi’s en yorka’s. Hoofdzakelijk zijn er alleen slechte bakroes. Vaak worden deze bakroes door mensen ingezet, om hun tuin, groeisel, fruit en groente etc te beschermen tegen dieven. Van een andere bron: Wisi, yorkas & bakroes "Was je niet bang voor die spinnen, mama?" "Wie ik? Nee hoor, ik ben toch groter dan spinnen?" "Ben je dan niet bang voor dingen die kleiner zijn dan jou, was je vroeger nooit bang?" "Ooh, was jij ook weleens bang?! Waarvoor dan?" "Voor wisi, yorkas en bakroes!" "Huh? Je hebt wel veel fantasie hoor mama, wat is nou zo een yorka geval? En die andere dingen die je noemde?" Zie je het voor je? Een mooie weg langs het kerkhof. Aan weerszijden van de weg groeiden hoge bomen. Prachtige bomen, de natuur in Suriname is weelderig. De bomen hadden onder aan de stam een flinke berg zand, begroeid met gras en soms ook wat bloemen. Echt een flinke bult, want we liepen er altijd op: bergje op, bergje af, naar de volgende boom, bergje op, bergje af en zo de hele Nassielaan door. Vrolijk met elkaar pratend, lachend, blij. De zon scheen, we hadden een paar centen voor wat lekkers, niets aan de hand. Toch? Tot we opeens een bundeltje bij de stam van een boom vonden. Wat erin zat wisten we meestal niet, maar soms lag zo’n bundel open en zagen we in de gauwigheid wat levensmiddelen, soms wat bloemen en soms een beetje geld. We namen nooit de tijd om te kijken, we hadden altijd geleerd dat we moesten maken dat we er wegkwamen, want dxe1t was wisi! WISI!!!! De angst zat er goed in. Dat het langs een kerkhof was, maakte niks uit, we woonden tegenover het kerkhof, vanuit de slaapkamer hadden we er goed zicht op. We speelden er zelfs; een kerkhof is niet iets om bang voor te zijn. Maar wisi… wisi! Als je wisi zag nam je de benen, want wisi, zwarte magie, hekserij, was bedoeld om iemand kwaad toe te wensen. O wee als je aan de offers, want dat waren de bundels bij de bomen, kwam. Het fijne weet ik er niet van. Wel weet ik dat je naar de bonoe man kon, om al het leed ongedaan te maken. Je moest er flink voor dokken, alles wat de bonoe man vroeg moest je zonder morren aan hem geven, want alleen dan kon hij de gevolgen van de wisi weg nemen. Alleen de bonoe man kon er voor zorgen dat je niet getroffen werd door de wisi. Bij de wisi hoort ook de yorka! Yorka’s zijn geesten. Geesten van mensen die gauw zullen sterven. Als je een Yorka hebt gezien, weet je dat er gauw iemand uit je omgeving dood gaat. Word je nou bang? Dat was ik vroeger ook, hoewel ik nog nooit een yorka heb gezien! Wel weet ik dat yorka’s samenhangen met zwarte magie, met hekserij, met wisi dus. Maar dat wist ik toen niet. Wel kropen we wel eens angstig bij elkaar als iemand zei dat ie een jorka gezien had. Ik zou niet weten hoe ik het moest herkennen, niemand kon het uitleggen, maar je zou het wel weten als je er ooit xe9xe9n zou zien, werd er gezegd. O ja? Ja, echt waar! Ik herinner me een voorval van een aantal jaren geleden. Mijn dochter en ik zouden naar buiten gaan, toen ik nog even snel de post wilde inkijken. Geen probleem, de kleine gluurde vrolijk door de brievenbus naar buiten. Op dat moment liep mijn tante langs, ze dacht dat ze een yorka zag! Het enige wat ze gezien had, waren 2 donkere oogjes, die door de brievenbus naar buiten keken. Ze maakte meteen de associatie met yorka’s en kreeg zo wat een hartverlamming! Iets anders waar we ook bang voor waren of bang voor gemaakt werden waren bakroes! Volgens mij was een bakroe een heel klein, mager zwart mannetje van ongeveer een halve meter lang, met een vreselijk groot hoofd. Of dat waar is? Geen idee, ik heb er nog nooit xe9xe9n gezien. Wel heeft iemand me ooit verteld dat een bakroe een soort van God is. Je hebt goede bakroes en slechte bakroes. De goede bakroes belonen je met rijkdom, gezondheid en andere zaken die in jouw voordeel zijn. Maar goede bakroes zijn schaars, je mag wel heel wat in je mars hebben voordat de goede bakroe aan jouw kant staat! De echte bakroes, de slechte bakroe, die behekst je! Hij maakt je gek, drijft tot dronkenschap, tot agressief gedrag, tot waanzin. Dus pas maar op jij! Ga gauw slapen, anders komt die bakroe je pakken! Brrr! Ik word er zelf bang van, laat ik maar gauw gaan slapen! Maar ik durf niet meer te gaan slapen! Wedden dat ik vannacht over bakroes en jorkas droom? Wedden dat JIJ vannacht over bakroes en jorkas droomt? Fantasie is een sterk wapen. " Francine. bron; fokforum.
